Ustawodawca umożliwiając tworzenie
podmiotów, których zasadnicza działalność polega na wykonywaniu zadań publicznych,
powinien stworzyć im możliwość realnego funkcjonowania wśród innych uczestników
obrotu, nastawionych wyłącznie na osiąganie zysków.
PROPONOWANE ZMIANY
Propozycja zmiany art. 4 pkt 13
Dotychczasowy przepis pozwalał na kierowanie – poza reżimem ustawy – zamówień
wyłącznie do instytucji gospodarki budżetowej przez organ władzy publicznej wykonujący
funkcje organu założycielskiego tej instytucji. Biorąc pod uwagę instytucje gospodarki
budżetowej, zarówno nowo utworzone, jak i powstałe w wyniku przekształcenia gospodarstw
pomocniczych nie można przyjąć, że wykonywanie zamówień jedynie na rzecz organu
wykonującego funkcje organu założycielskiego pozwoli im na prowadzenie działalności na
satysfakcjonującym poziomie. Niewątpliwym jest, ze podmioty wykonujące zadania
publiczne będą wymagały pomocy, przynajmniej ze strony swoich organów założycielskich.
Za minimalną, ale wystarczającą pomoc należy uznać rozszerzenie katalogu podmiotów,
mogących lokować zamówienia w instytucjach gospodarki budżetowej o jednostki
organizacyjne, podległe lub nadzorowane przez organ władzy publicznej, wykonujący funkcje
organu założycielskiego instytucji gospodarki budżetowej.
Zmiana wprowadzenia do wyliczenia w art. 4 pkt 13 spowodować ma, w przekonaniu
wnioskodawców, zwiększenie ilości podmiotów lokujących zamówienia w instytucjach
gospodarki budżetowej bez obowiązku stosowania ustawy – Prawo zamówień publicznych.
Konsekwencją tej zmiany jest zmiana w lit. a pkt 13.
Proponowana treść art. 4 pkt 13 ustawy – Prawo zamówień publicznych uwzględnia
specyfikę funkcjonowania instytucji gospodarki budżetowej, wykonujących zadania
publiczne oraz konieczność wyrównywania szans tych podmiotów w konkurencji rynkowej.
Propozycja zmiany art. 22 i art. 29
W dniu 3 lutego 2011 r. Parlament uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Kodeks karny
wykonawczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 39, poz. 202). Ustawa ta przede
wszystkim realizuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. P
20/09, zgodnie z którym skazanemu umożliwia się osiągnięcie co najmniej minimalnego
wynagrodzenia, podczas gdy dotychczasowy przepis art. 123 § 2 Kodeksu karnego
wykonawczego dopuszczał wypłacanie skazanemu wynagrodzenia w wysokości połowy
miesięcznego wynagrodzenia. Ustawa ta równocześnie zakłada wprowadzenie rekompensat i
zachęt dla pracodawców zatrudniających bądź chcących zatrudnić osoby pozbawione
wolności tak, aby uniknąć drastycznego spadku zainteresowania zatrudnianiem tej kategorii
pracowników. W celu zrekompensowania wyższych kosztów pracy świadczonej przez osoby
pozbawione wolności, ustawa zawiera propozycje m. in. przeznaczania środków
nowopowstałego Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju
Przywięziennych Zakładów Pracy na częściowy zwrot kosztów tworzenia nowych miejsc
pracy dla skazanych, co powinno wpłynąć na zwiększenie ilości pracodawców,
zatrudniających osoby pozbawione wolności.
Jednym z mechanizmów zachęty pracodawców do zatrudniania osób pozbawionych
wolności, oprócz wskazanych w ustawie o zatrudnianiu osób pozbawionych wolności, winny
być proponowane w niniejszym projekcie ustawy regulacje, dotyczące preferencyjnego
lokowania zamówień u wykonawców, zatrudniających skazanych. W obowiązującej do dnia
1 marca 2004 r. ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych
przywięzienne zakłady pracy miały ułatwiony dostęp do zamówień sektora finansów
publicznych. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 3b tej ustawy stanowił, iż reżimem ustawy nie są objęte
zamówienia udzielane przedsiębiorstwom podległym Ministrowi Sprawiedliwości oraz
gospodarstwom pomocniczym działającym przy zakładach karnych i aresztach śledczych.
Regulacja ta uwzględniała specyfikę funkcjonowania przywięziennych zakładów pracy, ich
rolę w systemie penitencjarnym, nałożone na nie zadania publiczne oraz konieczność
wyrównywania szans tych firm w konkurencji rynkowej. Jak wykazała praktyka, preferencja
powyższa miała fundamentalne znaczenie dla przywięziennych zakładów pracy, szczególnie
tych, których wyroby i usługi ukierunkowane były na klienta budżetowego. Pozwoliła na
poprawę konkurencyjności, dywersyfikację działalności, a co najważniejsze – tworzenie
licznych nowych miejsc pracy dla skazanych. Aktualnie obowiązująca od 2 marca 2004 r.
ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych – pomimo zgłaszanych przez
więziennictwo propozycji – pozbawiona została takiego rozwiązania. Efektem powyższego
był znaczny spadek przychodów przywięziennych zakładów pracy, w szczególności
przedsiębiorstw państwowych. Dotyczyło to w szczególności tych zakładów, które były
najsilniej związane z budżetem. Likwidacja preferencji stworzyła więc realne zagrożenie dla
dalszego funkcjonowania przywięziennych zakładów pracy.
Zgodnie z interpretacją przepisów ustawy, dostęp do preferencyjnych zamówień
sektora finansów publicznych posiadały tylko gospodarstwa pomocnicze jednostek
organizacyjnych Służby Więziennej, które, w myśl ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. -
Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych, w terminie do dnia 31 grudnia
2010 r., uległy przekształceniu w instytucje gospodarki budżetowej.
Mając na względzie zadania, wykonywane przez podmioty zatrudniające osoby
pozbawione wolności, polegające na prowadzeniu oddziaływań penitencjarnych i
resocjalizacyjnych, a także biorąc pod uwagę związek pomiędzy preferencjami dla
przedsiębiorców, a liczbą miejsc pracy dla skazanych konieczne jest wprowadzenia
proponowanych zmian do ustawy – Prawo zamówień publicznych.
Charakter proponowanych zmian powoduje, że zmiana dotyczyć będzie również
zatrudnienia skazanych na zewnątrz jednostki penitencjarnej, co jest ważnym elementem w
procesie przystosowania skazanych do prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie po
opuszczeniu przez nich zakładu karnego. Ponadto proponowane rozwiązania powinny
przyczynić się do rozszerzenia grupy skazanych pracujących w warunkach wolnościowych.
Zmiany w art. 22 i art. 29 polegają na umożliwieniu preferencyjnego ubiegania się o
udzielenie zamówienia przez wykonawców, którzy zatrudniają skazanych. Przyjęto, iż
zamawiający będzie mógł zastrzec w ogłoszeniu o zamówieniu, że o udzielenie zamówienia
mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, u których: po pierwsze średnie zatrudnienie
skazanych, o których mowa w ustawie – Kodeks karny wykonawczy, w przeliczeniu na pełne
etaty, w okresie 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających datę złożenia oferty, stanowiło
ponad 50 % ogółu zatrudnionych, a po drugie udział zatrudnienia skazanych w zatrudnieniu
ogółem, nie ulegnie obniżeniu w okresie realizacji zamówienia. Rozwiązanie to zostało
skonstruowane w sposób zapobiegający zatrudnieniu osób pozbawionych wolności tylko na
potrzeby udziału w konkretnym zamówieniu, zapewnia wybór oferty przedsiębiorcy
stabilnego, biorącego realny udział w resocjalizacji skazanych. W opinii wnioskodawców
rozwiązanie takie może przyczynić się do aktywizacji zawodowej osób przebywających w
zakładach karnych i aresztach śledczych.
Zobacz druk senacki 1194