Niedopuszczalność podmiotowej zmiany wykonawcy zamówienia publicznego w odniesieniu do spółki cywilnej

Na wstępie naleĹźy zauwaĹźyć, Ĺźe spółka cywilna nie jest podmiotem praw i obowiązkĂłw odrębnych od wspĂłlnikĂłw, lecz jedynie wielostronnym stosunkiem zobowiązaniowym łączącym wspĂłlnikĂłw (por. wyrok SN z dnia 28 paĹşdziernika 2003 r. w sprawie I CK 201/02). Spółka cywilna nie jest osobą prawną i nie posiada zdolności prawnej. W świetle ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) to wspĂłlnikĂłw spółki cywilnej uznaje się za przedsiębiorcĂłw. To wspĂłlnicy spółki cywilnej są podmiotami praw i obowiązkĂłw z tytułu prowadzonej działalności, a nie spółka. Dlatego przedsiębiorcĂłw prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej na gruncie ustawy – Prawo zamĂłwień publicznych naleĹźy traktować jako wykonawcĂłw wspĂłlnie ubiegających się o udzielenie zamĂłwienia (por. wyrok Zespołu ArbitrĂłw z dnia 27 maja 2005 r. sygn. akt UZP/ZO/0-1089/05).

Oznacza to również, że spółka cywilna nie może być stroną umowy o udzielenie zamówienia publicznego. Umowa taka może zostać zawarta wyłącznie ze wspólnikami spółki cywilnej, gdyż tylko oni posiadają podmiotowość prawną. Umowę w sprawie zamówienia publicznego zawartą przez wspólnika upoważnionego do reprezentowania spółki należy potraktować zatem jako umowę zawartą przez wszystkich wspólników spółki, o ile przedmiot tej umowy mieści się w zakresie upoważnienia zawartego w samej umowie spółki cywilnej lub w odrębnym pełnomocnictwie udzielonym przez wszystkich wspólników spółki cywilnej.

II. Na podstawie umowy o udzielenie zamĂłwienia publicznego zawartej z upowaĹźnionym do reprezentacji wspĂłlnikiem spółki cywilnej powstaje zatem stosunek zobowiązaniowy pomiędzy zamawiającym a wszystkimi wspĂłlnikami spółki cywilnej. Mając powyĹźsze na uwadze, wydaje się, Ĺźe nie jest moĹźliwe dokonanie zmiany umowy w sprawie zamĂłwienia publicznego poprzez wskazanie, Ĺźe jej stroną jest firma, pod jaką prowadzi działalność dotychczasowy wspĂłlnik spółki cywilnej, gdyĹź w istocie prowadziłoby to do podmiotowej zmiany stron umowy. NaleĹźy bowiem pamiętać, Ĺźe w przypadku wystąpienia ze spółki cywilnej wspĂłlnika spółki dwuosobowej - spółka ta ulega rozwiązaniu, a prowadzenie działalności gospodarczej przez jednego ze wspĂłlnikĂłw pod inną firmą wymaga zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 7 ust. 3 ustawy – Prawo zamĂłwień publicznych, zamĂłwienia udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy. Brzmienie ww. artykułu wskazuje, iĹź udzielanie zamĂłwienia publicznego moĹźe nastąpić wyłącznie wykonawcy wybranemu w wyniku przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamĂłwienia. Tym samym, umowa w sprawie zamĂłwienia publicznego nie moĹźe zostać zawarta z innym podmiotem niĹź wykonawca wybrany w odpowiedniej procedurze uregulowanej w przepisach ustawy Prawo zamĂłwień publicznych. W przypadku spółki cywilnej o zamĂłwienie publiczne ubiegają się razem wspĂłlnicy spółki, a co za tym idzie - do wspĂłlnie ubiegających się o udzielenie zamĂłwienia ma zastosowanie art. 23 ust. 3 ustawy Pzp, ktĂłry odnosi do wspĂłlnie ubiegających się o udzielenie zamĂłwienia przepisy o wykonawcy. A zatem wykonawcą w postępowaniu o udzielenie zamĂłwienia jest ściśle określona co do składu grupa wspĂłlnie ubiegających się o udzielenie zamĂłwienia, nie zaś jej poszczegĂłlni członkowie. Jednocześnie naleĹźy zaznaczyć, iĹź art. 7 ust. 3 ustawy Prawo zamĂłwień publicznych nie odnosi się wyłącznie do etapu zawierania umowy, ale takĹźe następującego po tym zdarzeniu wykonania umowy oraz ewentualnych jej zmian, zwłaszcza w zakresie podmiotu zobowiązanego do jej wykonania. Podmiotowe przekształcenie umowy, dokonywane w celu zmiany podmiotu zobowiązanego do wykonania zamĂłwienia publicznego, będzie stanowić naruszenie zasad udzielania zamĂłwień. W związku z powyĹźszym, naleĹźy stwierdzić, iĹź zmiana wykonawcy po udzieleniu zamĂłwienia, poprzez przejęcie długu przez jednego ze wspĂłlnikĂłw spółki cywilnej, prowadzi do obejścia art. 7 ust. 3 ustawy Prawo zamĂłwień publicznych, zgodnie z ktĂłrym zamĂłwienia publicznego udziela się wyłącznie wykonawcy zweryfikowanemu i wybranemu w wyniku przeprowadzenia postępowania uregulowanego przepisami tej ustawy. PowyĹźsze stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Sąd NajwyĹźszy w wyroku z dnia 13 stycznia 2004 r. (sygn. akt V CK 97/03) stwierdził, iĹź niedopuszczalna jest zmiana podmiotowa umowy zawartej w następstwie przetargu, umoĹźliwiająca przejęcie zamĂłwienia publicznego. W ww. orzeczeniu Sąd NajwyĹźszy uznał, iĹź przedmiotem i celem umowy zawartej pomiędzy wykonawcą zamĂłwienia publicznego, a osobą trzecią było przeniesienie praw i obowiązkĂłw wynikających z umowy o zamĂłwienie publiczne, zawartej w wyniku wygranego przez wykonawcę przetargu na udzielenie zamĂłwienia publicznego, tzw. sukcesja szczegĂłlna (następstwo prawne pod tytułem szczegĂłlnym). Tego rodzaju umowa jest niewaĹźna, poniewaĹź prowadzi do obejścia bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 12a ustawy o zamĂłwieniach publicznych (obecnego art. 7 ust. 3 ustawy – Prawo zamĂłwień publicznych) w zw. z art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego. ZamĂłwienie publiczne moĹźe być bowiem udzielone, a następnie wykonane wyłącznie przez wykonawcę wybranego na zasadach określonych w ustawie, a więc takiemu oferentowi, ktĂłry uczestniczył w jawnym przetargu i był poddany rygorom procedury przetargowej.

III.Jednocześnie podkreślenia wymaga, Ĺźe sam tylko fakt, iĹź jeden ze wspĂłlnikĂłw spółki cywilnej zaprzestał działalności gospodarczej i został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia jego zobowiązań wynikających z postanowień umowy w sprawie zamĂłwienia publicznego, ktĂłrej jest stroną. Pomimo zaprzestania działalności wspĂłlnik ten pozostaje nadal zobowiązany do świadczeń przewidzianych w umowie w sprawie zamĂłwienia publicznego (solidarnie z pozostałymi wspĂłlnikami spółki cywilnej), zaś zamawiający ma moĹźliwość skutecznego dochodzenia wykonania tych zobowiązań. JeĹźeli wspĂłlnikami spółki cywilnej są małżonkowie, stosownie do przepisu art. 864 k.c. ponoszą oni solidarnie odpowiedzialność za długi. W konsekwencji zaspokojenie wierzytelności moĹźe nastąpić w stosunku do takich osĂłb zarĂłwno z majątku spółki cywilnej, jak i osobistego majątku małżonkĂłw – wspĂłlnikĂłw oraz ich majątku wspĂłlnego, przy czym fakt rozwiązania (likwidacji) spółki cywilnej pozostaje bez wpływu na zaciągnięte zobowiązania. Podstawą do kontynuacji świadczenia z umowy o udzielenie zamĂłwienia publicznego zawartej ze spółką cywilną, ktĂłra w trakcie realizacji przedmiotu umowy uległa rozwiązaniu, będzie wystąpienie przez zamawiającego na podstawie przepisĂłw k.c. o wykonanie zobowiązania skierowane do jednego lub większej liczby byłych wspĂłlnikĂłw spółki, ktĂłra zawarła umowę w sprawie zamĂłwienia publicznego.

Opinia pochodzi z Informatora Urzędu Zamówień Publicznych, Czerwiec 2010, nr6, www.uzp.gov.pl