Rok temu zdarzały się przetargi budowlane, w których nie składano nawet jednej oferty. Wykonawcy mieli tak dużo innych zleceń, że nie byli zainteresowani zamówieniami publicznymi. Teraz to się zmieniło. Z danych przedstawionych przez prof. Andrzeja Borowicza z Uniwersytetu Łódzkiego wynika, że o ile w grudniu 2008 r. średnio w przetargach na roboty budowlane składano mniej niż dwie oferty, o tyle w kwietniu tego roku średnia podniosła się do grubo powyżej pięciu. Wydawałoby się, że to idealna sytuacja dla zamawiających. Okazuje się jednak, że niekoniecznie.
Nowelizacja prawa zamówień publicznych przewiduje, że Są już pierwsze inwestycje realizowane na podstawie nowych przepisów o partnerstwie publiczno-prywatnym. Samorządy chętniej sięgają po koncesje na roboty budowlane niż po tradycyjne partnerstwo. Urzędnicy nauczyli się już procedur zamówień publicznych i dlatego wolą budowlane koncesje.
Nowelizacja prawa zamówień publicznych przewiduje, że przedsiębiorcy, chcąc zadawać pytania dotyczące specyfikacji, będą musieli wnosić wadium. Czy ten warunek zablokuje dotychczasową lawinę pytań wykonawców?
Jednym z podstawowych powodów, dla których prawo zobowiązuje do organizowania przetargów, jest potrzeba racjonalnego i oszczędnego wydawania publicznych środków. Nie oznacza to jednak, że im niższa cena, tym lepiej. Po pierwsze – gdy wykonawca proponuje zbyt niskie wynagrodzenie, to może to oznaczać chęć wyeliminowania konkurencji z rynku. Po drugie – sam zamawiający powinien zdawać sobie sprawę, że poniżej pewnej kwoty zamówienie nie może być w sposób rzetelny wykonane. Co z tego więc, że zaoszczędzi, skoro efekt końcowy będzie daleki od tego, jaki zakładał.
Na budowę południowej obwodnicy Warszawy, która ma m.in. ułatwić dojazd do lotniska, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad chciała wydać 1,7 mld zł. Najniższa złożona w przetargu oferta opiewała na ponad 600 mln zł mniej. To ostatnio standard w rządowych przetargach na budowę dróg. Jeżeli ta tendencja się utrzyma, być może uda się zrealizować tegoroczny rządowy plan budowy dróg, mimo że Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad do dyspozycji ma otrzymać mniejsze, niż planowano jeszcze pół roku temu, środki.
Jednym z podstawowych powodów, dla których prawo zobowiązuje do organizowania przetargów, jest potrzeba racjonalnego i oszczędnego wydawania publicznych środków. Nie oznacza to jednak, że im niższa cena, tym lepiej. Po pierwsze – gdy wykonawca proponuje zbyt niskie wynagrodzenie, to może to oznaczać chęć wyeliminowania konkurencji z rynku. Po drugie – sam zamawiający powinien zdawać sobie sprawę, że poniżej pewnej kwoty zamówienie nie może być w sposób rzetelny wykonane. Co z tego więc, że zaoszczędzi, skoro efekt końcowy będzie daleki od tego, jaki zakładał.
Przedsiębiorcy, jeszcze przed złożeniem oferty, aby zadać pytanie do specyfikacji przetargowej, będą musieli wnieść wadium. Jego wysokość może wynieść nawet 3 proc. wartości zamówienia. Dotychczasowe przepisy wymagały, by wadium wnoszono dopiero przy składaniu ofert. Taką zmianę zawiera projekt pilnej, rządowej nowelizacji prawa zamówień publicznych, który trafił do laski marszałkowskiej. Już teraz w wielu postępowaniach przetargowych wpływa znikoma liczba ofert. Nowe rozwiązanie dodatkowo zniechęci wykonawców do udziału w przetargach. W 2007 roku aż w 47 proc. postępowań złożono tylko jedną ofertę niepodlegającą odrzuceniu. Konkurencyjność postępowań spada: średnio w 2007 roku na przetarg przypadało ok. 2,29 oferty. To wskaźnik mniejszy niż w latach poprzednich (w 2006 roku – 3,62, w 2005 roku – 4,40).
Powierzenie przez gminę jej zadań do wykonywania spółce, w której ta jednostka posiada 100 procent udziałów, nie wymaga przeprowadzania przetargów.
Realizowanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej jako ustalonych w uchwale jednostki samorządu terytorialnego zadań statutowych spółki należy odróżnić od wykonywania takich zadań na podstawie umowy. W pierwszym wypadku mamy bowiem do czynienia z realizowaniem przez spółkę zadań z zakresu gospodarki komunalnej w jej imieniu i na rachunek za pomocą wniesionego lub powierzonego jej majątku. Natomiast powierzenie spółce komunalnej takiego zadania w drodze umowy następuje na zasadach wskazanych w art. 3 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej. Z takim przypadkiem będziemy mieli do czynienia, gdy przedmiotem zlecenia nie będą zadania z zakresu użyteczności publicznej, dla których realizacji dana spółka została powołana. Innymi słowy, gdy przedmiot zamówienia będzie wykraczał poza zakres zadań powierzonych danej spółce w drodze stosownej uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego i aktu tworzącego tę spółkę.
Jeszcze do niedawna umowę wolno było zmienić, jeśli wynikało to „z okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy lub zmiany te były korzystne dla zamawiającego”. Art. 144 ust. 1 prawa zamówień publicznych został znowelizowany i od 24 października 2008 r. pozwala na zmiany tylko wówczas, gdy możliwość ta zostanie przewidziana w ogłoszeniu lub specyfikacji i organizator przetargu określi warunki zmian.
Przedsiębiorcy w sporach o zamówienia publiczne zapłacą nawet 5 mln zł za wniesienie skargi do sądu, czyli za tzw. II instancję. Taką zmianę zawiera projekt pilnej nowelizacji prawa zamówień publicznych, który został już skierowany do Sejmu. W projekcie zaproponowano zwiększenie opłaty od skargi do sądu z obecnych 3 tys. zł do pięciokrotności wpisu wniesionego od odwołania, a w niektórych przypadkach nawet do 5 proc. wartości zamówienia. W pewnych okolicznościach opłata za skargę wyniesie aż 5 mln zł. Dotyczyć to będzie skarg na czynności podjęte po otwarciu ofert, np. odrzucenie, wybór oferty najkorzystniejszej.
więcej
